Mở rộng tâm trí

Những chiếc áo mang tên mình

Thử tưởng tượng một buổi sáng bạn thức dậy và quên mất tên mình. Nghề nghiệp, tuổi tác, con ai, vợ chồng ai, đỗ đạt hay thất bại, tất cả còn đang ngủ. Có hơi thở, ánh sáng qua cửa sổ, tiếng chim ngoài vườn. Nghe thì đáng sợ, nhưng câu hỏi thú vị là: trong buổi sáng ấy, ai đang thở?

Chúng ta lớn lên cùng với một cái tên. Rồi dần dần, quanh cái tên ấy mọc thêm nhiều cái tên khác. Đứa con ngoan. Học sinh giỏi. Kẻ thất bại. Người mẹ tận tụy. Giám đốc. Người vụng về. Người hay nóng. Mỗi cái tên như một lớp áo, mặc chồng lên nhau, đến một lúc ta quên mất rằng bên trong còn có một người.

Những cái tên không có lỗi. Chúng giúp ta sống giữa người khác, như biển số giúp chiếc xe đi trên đường. Nhưng không ai nhầm chiếc xe với cái biển số. Vậy mà với chính mình, ta lại nhầm suốt.

Khi ai đó chê mình làm việc dở, ta thấy như cả con người mình bị chê. Khi mất chức vụ, ta thấy như mất luôn mình. Khi con cái không như ý, ta thấy mình là người mẹ thất bại. Ta đã đồng nhất mình với những cái tên đến mức cái tên nào bị xước, ta cũng chảy máu.

Thử nhìn kỹ hơn một chút. Cái người đang đọc những dòng này, có phải là người của mười năm trước không? Tế bào đã thay gần hết, suy nghĩ đã khác, sở thích đã đổi, có khi cả tính cách cũng mềm đi hoặc cứng lại. Chỉ có cái tên là vẫn y nguyên. Cái tên đứng im, còn người thì chảy. Cái gọi là mình, có lẽ là cái đang chảy nhiều hơn là cái đứng im.

Câu hỏi ấy cứ để đó, đủ để nó làm lỏng lẻo một chút những chiếc áo đang mặc quá chặt.

Có một cách thực tập rất vui. Mỗi khi cảm thấy bị tổn thương, thử hỏi: cái tên nào của mình vừa bị đụng vào? Bị sếp phê bình, à, là cái tên nhân viên giỏi. Bạn bè quên mời thì đụng vào cái tên người được yêu quý. Còn con cãi lại là chạm đúng cái tên người lớn luôn đúng. Chỉ cần gọi tên được chiếc áo đang bị kéo, bạn sẽ thấy mình là người đang mặc nó. Mình là người đang mặc nó. Và người mặc áo thì có thể cởi ra, ít nhất là trong một lúc.

Có thể thử thêm một trò chơi khác: một ngày tự giới thiệu mình mà không dùng nghề nghiệp, chức vụ hay thành tích. Khi ai đó hỏi bạn làm gì, thử nói về điều mình thích, điều mình đang học, điều làm mình vui. Bạn sẽ thấy câu trả lời khó hơn tưởng, vì lâu nay mình đã quen đứng sau cái bảng tên. Nhưng chính sự lúng túng ấy cho thấy ta đã dính vào những chiếc áo của mình chặt đến mức nào.

Nhiều người sợ rằng nếu buông những cái tên, mình sẽ thành một con số không, trống rỗng, chẳng là ai. Nhưng nhìn một đứa trẻ hai tuổi mà xem. Nó chưa có chức vụ, chưa có bằng cấp, chưa có danh tiếng, vậy mà nó sống trọn vẹn hơn hầu hết người lớn. Nó cười khi vui, khóc khi buồn, ngủ khi mệt, không cần biết mình là ai mà vẫn là mình một cách trọn trịa.

Cái tên giống như những dòng chữ viết trên cát. Ta viết cẩn thận, nắn nót, có khi còn vẽ thêm trái tim bên cạnh. Rồi sóng tới. Sóng không ghét ai, sóng chỉ làm việc của sóng. Dòng chữ nhòe đi, rồi mất. Nhưng bãi cát thì vẫn còn đó, phẳng lặng, sẵn sàng cho một dòng chữ khác. Bạn là dòng chữ, hay bạn là bãi cát?

Khi bắt đầu cảm nhận được bãi cát, cuộc sống nhẹ đi rất nhiều. Lời khen hay lời chê đều chạm vào dòng chữ, và bạn vẫn đứng vững. Bạn vẫn cố gắng viết cho đẹp, vẫn sống có trách nhiệm, vẫn làm tốt những vai mình đang giữ. Chỉ là bạn không còn sống chết vì một con sóng.

Và có một điều nữa, bí mật hơn. Khi nới lỏng cái tên của mình, ta cũng nhìn người khác rộng ra. Người nghèo, người giàu, người từng sai, người nổi tiếng, tất cả đều là những bãi cát đang mang những dòng chữ khác nhau. Nhìn được như vậy, lòng thương tự mở rộng mà không cần ai dạy.

Người viết bài này cũng có một cái tên, nhưng bạn đã đọc đến đây mà chẳng cần biết nó là gì.

Có thể bạn muốn đọc

Chia sẻ của thiền sinh

Bắp Cải ngày 22/3/2018

Hôm nay khi vào thiền, mình thấy hình ảnh 1 tòa lâu đài to lớn đen xù xì và hoang vắng. Mình là 1 gã trung niên to…
Đọc tiếp →
Muốn thực hành cùng chúng tôi? Xem các khóa học