Mở rộng tâm trí

Dòng sông mang cả nỗi buồn này đi

Có một câu nói mà khi vui ai cũng ghét, còn khi buồn thì ai cũng cần: rồi nó cũng qua.

Khi đang ngồi với người mình thương trong một buổi chiều đẹp, nghe câu ấy thì muốn buồn. Khi đang nằm khóc một mình lúc nửa đêm, nghe câu ấy thì như có ai vừa mở hé cửa sổ. Cùng một sự thật, mà lúc là lưỡi dao, lúc là bàn tay. Sự thật ấy có tên là vô thường.

Vô thường nghe như một từ nhà chùa, mà lại là điều bình thường nhất trên đời. Bát phở nóng rồi sẽ nguội. Đứa trẻ sơ sinh rồi sẽ biết cãi lại. Cái áo mới mua rồi sẽ sờn vải. Người yêu từng hứa mãi mãi rồi có khi cũng đi. Chẳng có gì đứng yên. Mọi thứ đều là một dòng sông, chỉ là có dòng chảy nhanh, có dòng chảy chậm đến mức ta tưởng nó là hồ.

Cái khổ bắt đầu từ chỗ ta cứ đòi mọi thứ phải đứng yên. Ta muốn niềm vui ở lại, muốn người mình thương không già, muốn công việc đang ổn thì ổn mãi. Ta đứng giữa dòng sông và cố ôm lấy một vốc nước. Nước chảy qua kẽ tay, và ta gọi đó là mất mát.

Có một điều ta hay quên: dòng sông ấy cũng đang mang nỗi buồn này đi, từng chút một.

Nhớ lại những lần bạn tưởng mình không qua nổi. Một lần thi trượt. Một lần thất tình. Một lần mất việc. Một đêm ngồi bên giường bệnh của người thân. Lúc ấy, nỗi đau chiếm hết bầu trời, chẳng còn chỗ cho điều gì khác. Bạn tin rằng mình sẽ mang nó suốt đời. Vậy mà bây giờ, ngồi đọc những dòng này, bạn phải cố gắng lắm mới nhớ lại được cảm giác đó rõ nét. Dòng sông đã mang nó đi từ lúc nào không hay.

Nếu nỗi buồn cũng là khách, thì ta để nó ngồi một lúc, rót cho nó chén trà, rồi tiễn nó ra khi nó muốn đi. Phần lớn khổ đau kéo dài vì ta cứ nắm tay nỗi buồn lại, kể đi kể lại chuyện cũ, hỏi đi hỏi lại tại sao. Khách muốn về mà chủ nhà cứ níu, thì khách đành ở lại ăn cơm.

Vô thường cũng là lý do khiến mọi thứ có thể đổi khác. Nếu mọi thứ đứng yên, đứa trẻ sẽ không bao giờ lớn, hạt giống sẽ không bao giờ nảy mầm, người đang đau sẽ không bao giờ lành. Một thế giới không có vô thường là một bức ảnh chụp, đẹp đến đâu cũng là bức ảnh của một thứ đã chết. Vì mọi thứ trôi đi nên cuộc đời là một cuộn phim, có chuyển động, có cảnh sau nối cảnh trước.

Có một cách tập nhỏ để sống cùng vô thường mỗi ngày. Mỗi tối trước khi ngủ, nghĩ về một điều đã đến trong ngày rồi đi: một cơn mưa, một bữa ăn, một cuộc gọi, một nỗi bực. Chỉ cần nhìn nó, thấy nó đã qua, và thì thầm với mình: nó đã đến, và nó đã đi. Tập như vậy lâu ngày, khi một chuyện lớn đến, ta sẽ có sẵn một chỗ đứng quen thuộc để nhìn nó, đứng vững giữa dòng.

Hiểu được điều này, ta sẽ sống khác đi một chút. Khi vui, ta vui trọn vẹn hơn, vì biết nó không ở lại. Bữa cơm với bố mẹ hôm nay bỗng quý hơn, vì số bữa cơm như thế không còn vô hạn. Cái ôm của đứa con nhỏ bỗng thiêng liêng, vì vài năm nữa nó sẽ ngượng không chịu ôm bố mẹ giữa đường nữa.

Còn khi buồn, ta buồn nhẹ hơn, vì biết nó cũng không ở lại. Nỗi buồn vẫn có mặt, như một cơn mưa, rồi tạnh.

Có người sợ rằng hiểu về vô thường sẽ làm mình lạnh lùng, ngại yêu, ngại gắn bó. Người hiểu vô thường lại thường yêu sâu hơn: biết người kia sẽ có ngày đi xa, nên họ nói lời thương ngay hôm nay.

Và nếu bạn đang đọc bài này trong một ngày buồn, xin cứ buồn đi, thong thả. Dòng sông vẫn đang chảy, kể cả lúc bạn không nhìn nó. Mai mốt, khi nhìn lại ngày hôm nay, bạn sẽ thấy nó cũng giống mọi ngày khác, đã trôi qua. Chỉ có một điều lạ: cái bài viết này, nói về vô thường, cũng sẽ bị bạn quên, và đó là bằng chứng tốt nhất rằng nó viết đúng.

Có thể bạn muốn đọc

Tâm thiền & Hành thiền

Sứ mệnh

  Sứ mệnh là lý do con người tồn tại. Sứ mệnh của con người là để trả lời cho câu hỏi: 1.Tại sao tôi sinh ra trên…
Đọc tiếp →
Muốn thực hành cùng chúng tôi? Xem các khóa học