Hỏi : Bạch Thầy, con đã nỗ lực hết sức trong thiền tập, nhưng hình như kết quả chẳng đi đến đâu cả.

Ajahn Chah : Điều này rất quan trọng. Đừng cố gắng đi đên đâu trong thiền tập. Chính cái ham muốn được giải thoát và giác ngộ sẽ là dục vọng ngăn cản bạn đi đến giải thoát. 
Bạn có thể nỗ lực hết sức như bạn muốn, hành trì đêm ngày, nhưng nếu tâm bạn vẫn còn ham muốn đạt đến một điều gì, bạn sẽ không bao giờ tìm thấy an tịnh. Năng lượng của ham muốn này sẽ là nguyên nhân tạo ra nghi ngờ và bất an.

Cho dù bạn hành thiền lâu dài và tinh tấn đến đâu đi nữa, trí tuệ không bao giờ khởi sinh từ lòng ham muốn. Bởi vậy, chỉ cần buông xả. Hãy quan sát thân và tâm với sự tỉnh thức nhưng đừng cố gắng đạt một cái gì cả. Thậm chí đừng dính mắc với việc tu tập để được giác ngộ.

Hỏi : Còn vấn đề giấc ngủ thì sao ? Con nên ngủ bao lâu ?

Ajahn Chah : Đừng hỏi tôi, tôi không thể trả lời được. Đối với một số người thì ngủ trung bình 4 giờ một đêm là tốt. Tuy nhiên, điều quan trọng là bạn phải quan sát và tự biết mình.

Nếu bạn cố gắng ngủ quá ít, cơ thể sẽ cảm thấy không thoải mái và sẽ khó duy trì được chánh niệm. Còn ngủ quá nhiều sẽ đưa đến một cái tâm uể oải lờ đờ. Hãy tìm sự quân bình tự nhiên cho chính mình.

Cẩn thận quan sát thân tâm và theo dõi nhu cầu giấc ngủ của bạn cho đến khi bạn tìm được mức độ tốt nhất cho mình. Nếu bạn thức dậy sớm và rồi sau đó lại rơi vào giấc ngủ ngắn ban ngày, thì đó là điều phiền trược. Hãy thiết lập chánh niệm ngay khi bạn thức giấc.

Hỏi : Có nên đọc thật nhiều và nghiên cứu kinh điển như một phần của việc hành thiền ?

Ajahn Chah : Chúng ta không thể tìm thấy Phật pháp trong kinh sách. Nếu bạn thật sự muốn tự mình thấy được những gì Đức Phật đã thuyết giảng, bạn không cần phải bận tâm đến kinh sách.

Hãy quan sát tâm của bạn. Quan sát để thấy cảm thọ sinh diệt như thế nào, các niệm sinh diệt như thế nào. Đừng dính mắc với bất cứ cái gì. Chỉ cần tỉnh giác về bất cứ điều gì đang xảy ra.

Đây là con đường đi đến chân lý của Đức Phật. Hãy tự nhiên. Mọi việc bạn làm trong cuộc sống đều là cơ hội để hành thiền. Tất cả đều là Pháp. Khi bạn làm việc nhà, hãy cố gắng tỉnh thức.

Nếu bạn đi đổ ống nhổ hay chùi nhà vệ sinh, đừng cảm thấy rằng bạn đang ban ân huệ cho ai đó. Đổ ống nhổ cũng là Pháp. Đừng nghĩ rằng chỉ khi nào bạn ngồi yên lặng với chân bắt chéo mới là hành thiền.

Một số bạn đã than phiền là không có đủ thì giờ để thiền. Vậy bạn có đủ thì giờ để thở không ? Thiền chính là sự tỉnh thức, tự nhiên trong bất cứ việc gì bạn làm.

Hỏi : Con có thể làm gì về vấn đề hoài nghi ? Đôi lúc con rất khổ sở vì bị ám ảnh bởi những hoài nghi về việc hành thiền, về sự tiến bộ của chính mình, hay về vị thầy.

Ajahn Chah : Hoài nghi là điều tự nhiên. Mọi người đều khởi đầu bằng sự hoài nghi. Bạn có thể học hỏi rất nhiều từ các hoài nghi.

Điều quan trọng là bạn không nhận diện mình với những hoài nghi ấy, nghĩa là đừng mắt kẹt trong đó. Việc này sẽ làm tâm bạn xoay trong các vòng luẩn quẩn không bao giờ chấm dứt. Thay vào đó, hãy theo dõi toàn bộ diễn tiến của hoài nghi, của thắc mắc. Hãy xem ai đang hoài nghi. Xem các hoài nghi ấy sinh diệt như thế nào.

Rồi bạn sẽ không còn là nạn nhân của những hoài nghi ấy nữa. Bạn sẽ đứng bên ngoài hoài nghi và tâm của bạn sẽ được an tịnh. Bạn sẽ thấy các tất cả các niệm sinh diệt như thế nào. Chỉ cần buông xả những gì bạn đang dính mắc. Hãy buông xả các mối hoài nghi và chỉ cần quan sát theo dõi chúng. Đây là cách để chấm dứt hoài nghi.

Hỏi : Còn các phương pháp hành thiền khác thì sao ? Lúc này hình như có quá nhiều vị thầy và quá nhiều hệ thống thiền tập khác nhau đến nỗi chúng con cảm thấy hoang mang ?

Ajahn Chah : Cũng giống như đi xuống phố. Người ta có thể đi xuống phố từ phía bắc, phía đông nam, hay từ nhiều con đường khác nhau. Thường thì những hệ thống đó chỉ khác nhau bên ngoài.

Dù bạn đi đường này hay đường kia, nhanh hay chậm, nếu bạn giữ vững chánh niệm thì tất cả đều giống nhau. Có một điểm chính yếu mà tất cả các phương pháp thiền tập tốt cuối cùng đều phải hướng đến – đó là không dính mắc. Cuối cùng thì tất cả hệ thống thiền tập đều phải được buông xả.

Thiền sinh cũng không dính mắc với vị thầy. Nếu một hệ thống thiền tập hướng đến buông xả, không dính mắc, thì đó là một phương pháp tu tập đúng. Bạn có thể mong muốn du hành đây đó để thăm viếng các vị thầy khác và thử thực hành các hệ thống khác. Một số các bạn đã làm như vậy.

Đây là một mong muốn tự nhiên. Bạn sẽ khám phá ra rằng với cả ngàn câu hỏi được đặt ra và kiến thức về nhiều hệ thống khác nhau sẽ không mang lại chân lý cho bạn. Cuối cùng bạn sẽ cảm thấy buồn chán.

Bạn sẽ thấy rằng chỉ bằng cách dừng lại và quan sát tâm của mình bạn mới có thể tìm thấy những gì Đức Phật đã dạy. Không cần phải đi tìm bên ngoài bạn. Cuối cùng bạn phải trở về trực diện với bản tâm của mình. Ở đấy bạn mới có thể hiểu được Pháp.

Hỏi : Con có cần ngồi thiền trong những khoảng thời gian rất dài không ?

Ajahn Chah : Không, ngồi hằng giờ liên tục không cần thiết. Một số người nghĩ rằng bạn càng ngồi lâu thì trí tuệ bạn càng sáng tỏ.

Tôi đã từng thấy gà mái ngồi trên ổ của chúng cả mấy ngày liên tục ! Trí tuệ đến từ sự tỉnh giác trong mọi tư thế. Việc hành thiền của bạn nên bắt đầu ngay từ lúc bạn thức dậy vào buổi sáng. Và việc này phải tiếp tục cho đến khi bạn đi ngủ. Đừng quan tâm về việc bạn có thể ngồi bao lâu.

Điều quan trọng chỉ là ở chỗ bạn giữ vững chánh niệm, dù bạn đang làm việc hay ngồi hay đi vào phòng tắm. Mỗi người có một nhịp độ sinh hoạt tự nhiên của riêng mình. Trong số các bạn, có người sẽ chết ở tuổi năm mươi, có người ở tuổi sáu lăm, có người ở tuổi chín mươi. Cũng vậy, việc hành thiền của các bạn sẽ không giống nhau.

Đừng suy nghĩ hay lo âu về chuyện này. Hãy cố gắng tỉnh giác và để mọi việc diễn tiến một cách tự nhiên. Rồi tâm của bạn dần dần lắng yên trong mọi hoàn cảnh. Tâm của bạn sẽ tĩnh lặng như mặt nước hồ trong vắt trong khu rừng thanh vắng. Rồi tất cả mọi loài thú quí hiếm kỳ diệu sẽ đến uống nước trong hồ.

Bạn sẽ thấy rõ ràng bản chất của vạn pháp trong thế giới này. Bạn sẽ thấy nhiều pháp tuyệt diệu và lạ kỳ sinh rồi diệt. Nhưng tâm bạn vẫn tĩnh lặng. Nhiều vấn đề sẽ khởi sinh và bạn sẽ nhìn thấy thấu suốt mọi chuyện ngay tức khắc. Đây là hạnh phúc của một Bậc Giác Ngộ.

Hỏi : Con vẫn còn rất nhiều vọng niệm. Tâm của con cứ chạy lăng xăng mãi cho dù con vẫn cố gắng giữ chánh niệm.

Ajahn Chah : Đừng lo âu về chuyện này. Cố gắng giữ tâm bạn vào giây phút hiện tại. Cho dù có niệm gì khởi lên trong tâm, chỉ cần theo dõi nó. Hãy buông xả ngay.

Thậm chí đừng mong ước thoát khỏi mọi niệm. Rồi tâm của bạn sẽ đạt đến trạng thái tự nhiên. Đừng phân biệt tốt hay xấu, nóng hay lạnh, nhanh hay chậm. Không có tôi cũng không có bạn, không có cái ngã nào cả. Cứ xem tất cả sự vật đúng như chúng đang hiện hữu.

Khi bạn đi khất thực, không cần làm điều gì đặc biệt. Chỉ cần đi và nhìn những gì trước mặt. Không cần phải bám chặt vào lối sống cô lập hay ẩn cư. Cho dù ở đâu, hãy tự biết chính mình bằng cách sống tự nhiên và theo dõi mọi niệm.

Nếu nghi ngờ khởi lên, hãy theo dõi chúng đến rồi đi. Điều này rất đơn giản. Đừng giữ lại cái gì cả. Cũng giống như bạn đi xuống một con đường, thỉnh thoảng bạn sẽ gặp một vài chướng ngại vật. Khi bạn cảm thấy phiền não, chỉ cần quan sát chúng và vượt qua bằng cách buông xả chúng.

Đừng nghĩ về những chướng ngại mà bạn đã vượt qua. Đừng lo âu về những gì chưa xảy đến. Hãy giữ tâm vào giây phút hiện tại. Đừng quan ngại về quảng đường dài hay đích đến. Mọi vật đang thay đổi.

Dù bạn đi ngang qua bất cứ cái gì, đừng dính mắc với nó. Cuối cùng tâm của bạn sẽ đạt đến mức thăng bằng tự nhiên và lúc đó việc hành thiền của bạn sẽ tự động diễn ra. Tất cả các pháp đều tự chúng sinh và diệt.

Hỏi : Con phải làm gì khi cơn giận khởi lên ?

Ajahn Chah : Bạn phải sử dụng lòng từ bi. Khi trạng thái giận dữ khởi lên trong lúc hành thiền, hãy làm quân bình tâm bằng cách phát triển những tình cảm từ ái. Nếu có ai làm điều gì xấu hay nổi giận, chính bạn đừng nổi giận. Bởi vì nếu bạn nổi giận, bạn còn ngu muội hơn người kia.

Hãy tỏ ra có trí tuệ. Luôn nhớ đến hạnh từ bi, vì người kia đang đau khổ. Hãy tưới tẩm tâm bạn với lòng từ, xem người đó như là một huynh đệ thân thiết của bạn. Hãy tập trung tư tưởng vào lòng từ bi như một đề mục của thiền định. Trải rộng tâm từ ra khắp muôn loài chúng sanh trên thế giới. Chúng ta chỉ có thể dùng đức từ bi để vượt qua hận thù.

Đôi lúc bạn có thể thấy các vị sư khác hành xử không tốt. Bạn có thể cảm thấy chán ghét. Điều này là tự mình chuốc lấy khổ đau không cần thiết. Đó chưa phải là Giáo Pháp của chúng ta. Bạn có thể nghĩ như thế này : ‘ Vị sư này không tu hành đàng hoàng như mình.

Họ không phải là những thiền giả nghiêm túc như chúng tôi. Những vị này không phải là những nhà sư tốt.’ Đó là một phiền não lớn về phần bạn. Đừng so sánh làm gì. Đừng sanh tâm phân biệt. Hãy buông xả kiến chấp của bạn và quan sát ý kiến của mình và quan sát tự thân. Đây mới là Giáo Pháp của chúng ta.

Bạn không thể làm cho mọi người hành xử giống như bạn muốn hoặc hành xử giống bạn. Mong muốn này chỉ làm bạn khổ. Đây là một lỗi thông thường của các thiền giả, nhưng quan sát người khác không giúp bạn phát triển trí tuệ. Chỉ cần nhìn lại chính mình và những cảm thọ của mình. Đây là cách giúp bạn hiểu được vấn đế

Hỏi : Con cảm thấy buồn ngủ hết sức. Điều này khiến con khó có thể ngồi thiền.

Ajahn Chah : Có nhiều cách vượt qua cơn buồn ngủ. Nếu bạn ngồi trong bóng tối thì hãy di chuyển sang chỗ sáng sủa. Mở mắt ra, đứng dậy và đi rửa mặt hoặc đi tắm. Nếu bạn buồn ngủ, hãy thay đổi tư thế.

Đi bộ thật nhiều, đi giật lùi. Nỗi lo sợ bị vấp phải vật gì đó sẽ làm bạn tỉnh ngủ. Nếu những biện pháp này thất bại thì hãy đứng yên, giữ tâm trí sáng suốt và tưởng tượng không gian đang tràn ngập ánh sáng ban ngày. Hay đến ngồi trên một vách đá cao hay bên miệng giếng sâu, bạn sẽ không dám ngủ ! Nếu tất cả biện pháp trên đều không có kết quả thì chỉ cần đi ngủ là xong !

Nằm xuống cẩn thận và cố gắng tỉnh giác cho đến khi bạn chìm vào giấc ngủ. Rồi đến khi bạn thức dậy, hãy ngồi dậy ngay. Đừng nhìn đồng hồ rồi lăn ra ngủ nữa. Bắt đầu giữ chánh niệm ngay sau khi thức dậy. Nếu bạn thấy ngày nào mình cũng buồn ngủ thì cố gắng ăn ít hơn, quan sát chính mình. Ngay khi bạn thấy chỉ cần ăn năm muỗng nữa là no thì dừng lại, rồi uống nước cho đến khi thấy đủ no.

Hãy đi vào ngồi thiền. Theo dõi cơn buồn ngủ và cơn đói. Bạn phải biết cách làm quân bình việc ăn uống của mình. Khi thiền tập tiến triển, bạn sẽ thấy tự nhiên có năng lượng nhiều hơn và ăn ít hơn. Nhưng bạn phải tự điều chỉnh để thích nghi

Hỏi : Xin ngài giải thích thêm một chút nữa về nghiệp ?

Ajahn Chah : Nghiệp là hành động. Thân, khẩu, ý, tất cả đều tạo nghiệp nếu chúng ta chấp thủ. Chúng ta tạo nên thói quen, và những thói quen này có thể làm chúng ta khổ trong tương lai.

Đó là kết quả của sự chấp thủ của chúng ta, của những phiền não trong quá khứ. Tất cả mọi sự dính mắc đều tạo nghiệp. Giả sử bạn là một tên trộm trước khi trở thành một nhà sư. Bạn đã ăn trộm, đã làm nhiều người khác khổ, đã làm cha mẹ bạn khổ. Bây giờ bạn là một nhà sư, nhưng khi bạn nhớ lại bạn đã làm người khác khổ như thế nào, bạn cảm thấy mình tội lỗi và chính bạn thấy đau buồn ngay lúc này.

Nên nhớ, không phải chỉ có thân, mà khẩu và ý đều có thể tạo nhân cho các quả trong tương lai. Nếu bạn đã làm một việc tốt trong quá khứ và bây giờ nhớ lại, bạn vẫn cảm thấy sung sướng. Trạng thái hạnh phúc này là kết quả của nghiệp quá khứ.

Khi quan sát kỹ ta sẽ thấy tất cả các pháp đều do duyên sinh – kể cả những nhân duyên lâu dài và nhân duyên trong giây phút. Nhưng bạn không cần bận tâm suy nghĩ về quá khứ, hiện tại hay tương lai. Chỉ cần quan sát thân tâm và phải tự mình hình dung ra nghiệp. Hãy quan sát tâm mình.

ãy hành thiền và bạn sẽ thấy rõ điều này. Tuy nhiên, cần bảo đảm rằng bạn không xen vào nghiệp của người khác. Đừng dính mắc và đừng quan sát nghiệp của người khác. Nếu tôi uống thuốc độc thì tôi đau đớn. Bạn không cần chia sẻ việc đó với tôi ! Hãy đón nhận những điều tốt đẹp mà vị thầy đã trao truyền cho bạn.

Rồi bạn sẽ được an tịnh, tâm của bạn sẽ giống như tâm của vị thầy. Nếu bạn quan sát, bạn sẽ thấy điều đó. Ngay cả nếu bây giờ bạn không hiểu, khi bạn hành thiền, điều này sẽ trở nên rõ ràng, bạn sẽ tự mình biết rõ. Đây gọi là thực hành Pháp. Khi chúng ta còn nhỏ, cha mẹ chúng ta thường kỷ luật chúng ta và hay tức giận vì chúng ta.

Thật ra các bậc cha mẹ muốn giúp chúng ta. Bạn phải nhận ra điều đó sau một thời gian dài. Cha mẹ và thầy cô giáo chỉ trích chúng ta làm chúng ta buồn bực. Sau này chúng ta mới hiểu tại sao. Sau một thời gian dài hành thiền bạn sẽ hiểu.

Những người quá thông minh thường bỏ cuộc sau một thời gian ngắn. Họ không bao giờ chịu học hỏi. Bạn phải gác bỏ sự thông minh của mình qua một bên. Nếu bạn nghĩ bạn hơn người khác, bạn sẽ chỉ thấy khổ mà thôi. Thật đáng thương ! Không cần phải buồn phiền làm gì, chỉ cần quan sát.

Chúc các bạn tu tập tinh tấn!

Các bài viết khác