Lúc bắt đầu ngồi thiền rải tâm từ lòng nguyện thương tất cả chúng sinh. Và như vậy thì chính mình là nơi xuất phát để cho lòng thương yêu đó trải ra khắp nơi mọi chốn.
Như vậy thì bản ngã còn không? Bản ngã còn lớn hơn, vì mình chính là điểm xuất phát "Con nguyện thương yêu tất cả chúng sinh", tâm đó rất tốt nhưng bản ngã cũng đang lớn lên từ từ. Chúng phải phải hiểu đạo lý lúc đó là con dao hai lưỡi, rất đáng sợ.

Giai đoạn đầu phải khởi tâm thương yêu tất cả chúng sinh, nhưng tu lâu rồi phải tiến lên bước nữa, là nguyện muôn loài thương yêu lẫn nhau, lúc đó mình không còn là trung tâm nữa.
Nguyện cho muôn loài thương yêu lẫn nhau để xóa đi mình là trung tâm phát ra tình thương. Nếu còn nuôi dưỡng cái trung tâm ấy để phát ra tình thương thì bản ngã sẽ lớn dần dần.

Đó là ý thứ nhất, ý thứ hai là khởi tâm tác ý khiêm hạ, nguyện thấy mình như cỏ rác cát bụi để có thể tôn trọng tất cả mọi người. Khi tác ý nguyện như vậy mình cũng sẽ chưa có gì đặc biệt, nhưng lời nguyện đó in vào trong tâm, khi bước vào đời sống, gặp mọi người mình có quý trọng tự nhiên mà không biết tại sao.

Thí dụ như mình là người giàu thì đối với người nghèo cũng có hơi coi thường, nhưng mình phát được tâm nguyện đó thì cứ tự nhiên trước mặt là một người ăn mày rách rưới, mình vẫn không có tâm coi thường mà mình cũng không biết tại sao.

Người mới tu, tâm còn loạn nên phải biết rõ toàn thân, giữ thân mềm mại bất động, ngồi đúng tư thế. Khi quen rồi bắt đầu tác ý thân này là vô thường không tồn tại lâu mãi, đến một lúc nào đó nó phải chết, nghĩ như vậy để không chấp thân.

Còn đối với tâm thì tác ý nó không có cái ngã thật, không có cái ngã trung tâm. Trong suốt giờ ngồi thiền, điều chỉnh tới lui khi thì biết toàn thân, giữ thân mềm mại bất động. Khi thì nhắc thân này là vô thường, tâm này là vô ngã, rồi coi chừng hơi thở vào ra. Biết hơi thở mà không cố gắng điều khiển, không cố ý hít vào, không cố ý thở ra mà chỉ hiểu rằng cái thân này tự nó phải thở nếu không thở nó sẽ chết. Tự thân nó là hít vào và phải thở ra, nên mình chỉ biết thôi, rồi sau đó trở lại biết toàn thân.

Bao nhiêu đề mục đó mình cứ dời tới lui để kiểm soát. Đừng nghĩ rằng ngồi thiền chỉ có một đề mục. Lúc ngồi thiền, khi thì kiểm soát hơi thở, thấy hơi thở yên rồi, coi lại biết toàn thân.
Khi thì coi thân này là vô thường hư ảo, nhắc qua nhắc lại, đổi tới đổi lui, lâu ngày những cái đó tồn tại cùng một lúc. Cùng một lúc đang biết hơi thở mà vẫn thấy thân vô thường, cùng lúc tâm đã định, thành tựu được nhiều ý trong các đề mục, Tâm được thanh tịnh, một thời gian sau kết quả xuất hiện đối với thân và tâm.

Từ cái thân đó, tự nhiên ta thấy nó bất động một cách tự nhiên mà không phải giữ. Biết có cái lực vô hình giữ thân bất động, mà mình không phải giữ. Lúc đầu giữ thân mềm mại bất động là mình phải cố gắng, nhưng khi thành tựu thì tự nó có cái gì vô hình giữ lấy thân. Đó là thành tựu thứ nhất về thân.

Thành tựu thứ hai là về tâm. Tự nhiên tâm xuất hiện sự tỉnh giác, nó thường xuyên kiểm soát được từ tâm tới thân, nhất là kiểm soát về tâm. Lúc đó vọng tưởng khởi lên khởi xuống luôn luôn luôn ở ngoài tâm, dù vọng tưởng khởi hay biến mất, nhưng cái biết của mình đứng ngoài, biết rõ nó mà không bị đồng hóa bởi nó.
Lúc đầu mỗi vọng tưởng khỏi lên mình bị mất theo, mất theo một chút, nhưng khi thuần rồi thì sẽ thành tựu cái tỉnh giác xuất hiện trong tâm. Nó sáng thường xuyên như vậy, thì khi vọng tưởng khởi lên là đối tượng bên ngoài không còn kéo được tâm nữa.

Đó là hai cái thành tựu được về thân và tâm. Có người sống đều đều dễ chịu thanh thản an vui, cuộc sống đạo đức tăng trưởng, hiền lành dần dần, là những dấu hiệu đúng. Những người tu thiền đúng, tu dưỡng đạo đức đúng thì những đạo đức khác không cố ý tu mà tự nó thành tựu dần dần.

Người mới tu tập, khi thở mình không điều khiển hơi thở, chỉ biết thôi. Hít vào, thở ra mà không điều khiển, hơi thở rất tự nhiên nhẹ nhàng thì tâm yên. Thực hành điều này thuần rồi, bắt đầu biết thêm là hơi thở tự nhiên ra vào biết rõ (còn người nào chưa thuần thì đừng làm tiếp). 
Khi vào đầy thì giữ lại bốn hoặc năm giây và vẫn biết rõ toàn thân. Lúc đang giữ hơi lại là lúc biết rõ toàn thân nhẹ nhàng, ngưng lại chừng bốn hay năm giây rồi thở ra, sau này tăng lên dần dần..

Các bài viết khác